De
Blu-ray
Disc is een technologie platform dat beeld en geluid kan opslaan in een
hoge kwaliteit, terwijl de opgeslagen data makkelijk te gebruiken is.
Dit zal belangrijk worden in het toekomstige breedband tijdperk waar
data distributie stijgend zal verschillen. De tien betrokken bedrijven
zullen respectievelijk producten ontwerpen die vol gebruik gaan maken
van de grote capaciteit en hoge transfer snelheid van de Blu-ray disks.
De Blu-ray-discs van Philips zullen beschikbaar komen in verschillende
versies, de enkellaagse discs zullen 25GB aan data kunnen bevatten en de
dubbellaagse discs het dubbele, namelijk 50GB. Volgens Sony, de bedenker
van het Blu-ray-formaat zullen in 2007 ook schijfjes op de markt komen
met vier en acht lagen, waardoor op den duur maximaal 200GB aan data op
een schijfje gebrand zal kunnen worden. Er zullen drie soorten
Blu-ray-discs (BD) beschikbaar komen, de BD-ROM is een read-only schijf
voor de distributie van software en films, de BD-R kan eenmaal
beschreven worden met data en de BD-RE kan meerdere malen beschreven
worden.
Bij
Dolby Surround wordt gebruik gemaakt van 4 signalen die middels
fase-veranderingen worden geïmplementeerd in een stereo-signaal. Middels
een Dolby Surroundversterker of receiver worden vervolgens de
verschillende signalen verdeeld over de 5 aangesloten luidsprekers, voor
midden en achter. Dolby Digital werkt, hoewel het in feite een evolutie
is van Dolby Prologic, op een geheel andere wijze. Bij
Dolby Digital
is er sprake van zes verschillende onafhankelijke kanalen. Hiervan
bestrijken er vijf het gehele frequentiebereik van 20Herz tot 20KHz. Het
zesde kanaal zorgt slechts voor het doorgeven van lage tonen in het
frequentiebereik van 20Herz tot 120Hz, bedoeld voor het weergeven van
diepe bass-effecten. Omdat vijf van de zes kanalen het gehele
frequentiebereik weergeven en het zesde kanaal slechts de lage
frequenties, noemt men dit ook wel 5.1 kanalen. Alle zes kanalen worden
digitaal gecomprimeerd. Vervolgens worden ze door een Dolby
Digital-versterker of receiver weer gedecodeerd en worden de 6 aparte
kanalen weergegeven. Omdat er bij Dolby Digital een volledig
frequentiebereik wordt weergegeven op alle kanalen en er een optimale
kanaalscheiding is, zijn de dynamiek en zuiverheid van het geluid en de
plaatsing van geluiden vele malen verbeterd ten opzicht van het Dolby
Surround Pro Logic-systeem.
Digital
Theater Systems
(DTS) is evenals Dolby Digital (AC-3) een 5.1 system, hetgeen inhoudt
dat 5 van de zes kanalen een volledig frequentiebereik heeft en het
zesde kanaal, het subwooferkanaal slechts de lage frequenties krijgt
toebedeeld. Omdat bij DTS de data minder gecomprimeerd wordt tijdens het
codeerproces, wordt DTS door bepaalde mensen ervaren als zijnde een
betere standaard als de nadruk ligt op het reproduceren van geluid.
Terwijl Dolby Digital met name bedoeld is voor het weergeven van
Soundtracks bij het weergeven van films, wordt DTS meer gebruikt voor
het mixen en reproduceren van muziekregistraties, zoals concerten.
informatie
DVD
is er niet alleen voor video maar kan ook audio van hoge kwaliteit
bevatten. Moet de ‘oude’ vertrouwde CD de concurrentie van DVD-Audio nu
daadwerkelijk vrezen of valt het nog maar te bezien? DVD.nl verdiepte
zich in de techniek achter DVD-Audio en beluisterde met een kritisch oor
enkele schijven om vast te stellen of de geluidskwaliteit nu echt een
verbetering is. Begin jaren ’80 werd de CD als opvolger van de
vertrouwde langspeelplaat gepresenteerd. Het grote succes dat daarop
volgde, dankte de CD aan de zeer goede geluidskwaliteit en de geringere
kwetsbaarheid vergeleken bij de LP. In 1996 kwam de Digital Versatile
Disc, de DVD. We kennen de DVD vooral als medium voor speelfilms
(DVD-Video), maar sinds 1999 wordt de DVD ook gebruikt om zeer hoge
hifi-geluidskwaliteit te bieden. We hebben het dan over
DVD-Audio
(DVD-A). Met DVD-A moest de geluidskwaliteit van de populaire Compact
Disc én het audiogedeelte van DVD-Video op respectabele achterstand
gezet worden. Maar DVD-A biedt nog iets extra’s. Op CD staat het geluid
‘slechts’ in stereo, DVD-A kan de muziek ook in meerkanaalssurround
(maximaal 5.1) weergegeven, iets dat niet mogelijk is bij de CD.
DVD,
de afkorting voor
Digital Versatile Disc
is een nieuw weergavemedium dat min of meer kan worden beschouwd als de
opvolger van de videorecorder. Op een DVD-schijf, dat uiterlijk het
formaat heeft van een gewone CD, kan men ongeveer 8 uur aan bewegende
beelden opslaan met een zeer hoge kwaliteit. Dit is vele malen meer dan
mogelijk is op een CD. Door de enorme opslagcapaciteit per schijf is het
mogelijks om naast de film zelf die op DVD verkocht wordt, nog veel meer
informatie op de DVD schijf kan worden geplaatst Vaak vindt men op een
DVD-film dan ook bijvoorbeeld scènes die uit de originele films zijn
geknipt, scripts, interviews enzovoort. Daarnaast wordt een DVD-film
vaak in verschillende talen aangeboden. Naast de verschillende
audiotracks kunnen er tot maximaal 32 verschillende ondertiteling-tracks
aangeboden worden. Voor wat betreft de kwaliteit van het beeld: deze
kwaliteit is vele malen beter dan van onze huidige video. Doordat het
digitaal is, is het beeld uitermate scherp. Evenals bij videorecorders
kan men spoelen met en zonder beeld, en het beeld stilzetten. Voordeel
van DVD is, dat dit 100% streepvrij en zonder vervaging gebeurt. Ook
heeft DVD het voordeel dat na vele malen kijken of luisteren van een
bepaald DVD-schijfje geen slijtage optreedt, zodat de kwaliteit dus niet
na veel gebruik afneemt. Naast de beeldkwaliteit ligt ook de kwaliteit
van het geluid op een veel hoger niveau. Over het algemeen kunnen de
DVD-spelers surround afspelen. Nagenoeg alle DVD-spelers hebben een
ingebouwde decoder, die het geluidssignaal opsplitst in 6 kanalen (Dolby
Digital). Door de DVD-speler vervolgens aan te sluiten op een Dolby
Digital versterker of receiver kunt u luisteren in Dolby Digital. Sluit
men een versterker aan die nog werkt met Dolby Prologic, dan zal men het
geluid ook als Surround ervaren, maar de kwaliteit in ondermeer
kanaalscheiding is vele malen minder dan met Dolby Digital. In feite is
de combinatie DVD-speler en Dolby Digital-versterker een must.
Regiocodes: De hoeveelheid verkrijgbare DVD's is voornamelijk in de
Verenigde Staten veel groter dan in Nederland. Daarbij is het zo dat in
de VS films vaak al verkrijgbaar zijn op DVD, voordat ze hier al in de
bioscoop te zien zijn. Mocht u ertoe willen overgaan om daarom DVD’s in
het buitenland aan te schaffen, dan is het van belang te weten dat er
verschillende regiocodes bestaan. Er is een verdeling gemaakt, waarbij
de wereld in 6 regio’s is verdeeld. Zo worden bijvoorbeeld in Nederland
(Europa) DVD’s verkocht met regiocode 2. In de Verenigde Staten hanteert
men regiocode 1. Dit heeft tot gevolg dat men DVD’s, die men koopt of
laat oversturen uit de VS, niet kan afspelen op zijn of haar eigen
DVD-speler. Er zijn mogelijkheden om uw DVD-speler aan te laten passen
en tegenwoordig zijn er zelfs her en der regiovrije DVD-spelers te
vinden.
Enhanced
Versatile Disc. China heeft
officieel een eigen standaard voor optische videoschijven goedgekeurd.
Het gaat om EVD, kort voor Enhanced Versatile Disc, dat een tegenhanger
moet worden van DVD en de opvolgers daarvan. Het verantwoordelijke
Chinese ministerie wil hiermee de Chinese fabrikanten van dvd-spelers
vrijstellen van de licentiekosten die ze voor dvd-apparatuur moeten
betalen. Helemaal vrij van buitenlandse invloed is EVD overigens niet.
Voor de compressie van beeld en geluid wordt technologie van het
Amerikaanse On2 gebruikt. Voor het gebruik van de compressieformaten,
VP5 en VP6, moet twee dollar per speler aan On2 betaald worden.
Schijfjes zijn verder royalty-vrij. Spelers maken nog gebruik van een
rode laser, maar zijn door de gebruikte compressie en de beschikbare
schijfruimte van 9GB wel geschikt voor high definition video.
Forward
Versatile Disc. Onderzoekers aan
de "Optoelectronics and Systems Laboratories" (OES) van het Industrial
Technology Research Institute (ITRI) in Hsinchu, Taiwan, zitten achter
het FVD formaat. De FVD heeft een storagecapaciteit van 5,4-6GB voor
enkelzijdige discs en wanneer er dubbelzijdige discs gebruikt worden,
loopt de capaciteit op naar 9,8-11GB. Wanneer Windows Media Video 9 als
codec gebruikt wordt, kunnen volledige films met een HD-TV-resolutie
(1280x720) opgeslagen worden. De tweede generatie FVD's zal zelfs
maximaal 15-16GB aan gegevens kunnen bevatten.
High
Definition Compatible Digital,
oftewel HDCD, is een gepatenteerd process om op CD het volle geluid over
te brengen dat vanuit de microfoon opgevangen wordt. Als je luisterd
naar HDCD opnames, hoor je een bredere dynamische breedte, een gefocusd
3-D geluidsveld en een extreem natuurlijk vocaal en musikaal timbre. Je
krijgt het lichaam, de diepte en emotie van de originele performance in
plaats van een platte digitale imitatie. HDCD-gencodeerde Cd’s klinken
beter omdat ze gecodeerd zijn met 20 bits echte muziek informatie in
tegenstelling tot de 16 bits van standaard CD’s. HDCD overtreft de
limieten van de 16 bits CD format door een systeem dat de extra 4 bits
zo encodeerd dat het compleet compatibel blijft met het standaard CD
formaat.
High-Definition
DVD. Een alternatieve standaard voor Blu-ray is ontwikkeld door Toshiba
en NEC en deze is door het DVD Forum goedgekeurd als een nieuwe
standaard en mag dus de naam DVD in de naam gebruiken. De originele naam
was AOD (Advanced Optical Disc), maar deze is inmiddels gewijzigd in HD
DVD. Net als de Blu-ray techniek wordt er bij HD DVD gebruik gemaakt van
een blauwe laser met een golflengte van 405nm. De schijfjes die gebruikt
worden om op te nemen zijn fysiek gelijk aan DVD-schijven aangezien zij
net als DVD een top laag van 0,6 mm gebruiken. Hierdoor kunnen de HD DVD
schijven gemaakt worden met de huidige apparatuur.
Voor HD-DVD zijn 3 verschillende versies in ontwikkeling:
-
HD DVD-ROM, voorbespeelde schijfjes met een capaciteit van 15GB per kant. Deze kunnen gebruikt worden voor het uitbrengen van films.
-
HD DVD-RW, met 20GB op te nemen ruimte per kant en herschrijfbaar.
-
HD DVD-R , eenmalig te beschrijven met een capaciteit van 15GB per kant
Holographic
Versatile Disc. Zes Japanse bedrijven, waarvan Fuji Photo de meest bekende is,
hebben een consortium gevormd om de Holographic Versatile Disc (HVD) te
promoten. De HVD is ontwikkeld door Optware op basis van holografische
technieken. In principe kan een HVD 1 terabyte aan gegevens opslaan,
evenveel als 200 standaard DVD's en twintig maal zo veel als de meest
geavanceerde vormen van de Blu-Ray- en HD-DVD-schijven die nu voorzien
zijn. In eerste aanleg mikt het consortium echter op opneembare schijven
van 200 gigabyte en alleen leesbare disks van 100 gigabyte. De
holografische techniek maakt ook hogere overdrachtssnelheden mogelijk,
tot veertig keer sneller dan met hedendaagse DVD's.
Superaudio
CD. De SA-CD is, net als DVD-Audio overigens, qua formaat (120 mm
diameter) gelijk aan een CD en DVD. Het verschil zit 'm in de toegepaste
techniek. SACD is gebaseerd op het zogenaamde DSD-formaat (Direct Stream
Digital) welke werkt op een totale bitrate van 2.833,4 Mbits per kanaal
per seconde. Dit is ongeveer 4 keer zo veel als bij de conventionele
audio CD. Dat heeft natuurlijk als gevolg dat er meer opslagcapaciteit
benodigd is. Er zijn drie soorten SA-CD's ontwikkeld om de consument te
verzekeren van een optimale geluidskwaliteit en van compatibiliteit met
bestaande CD-spelers. De enkellaags disc bestaat uit één laag informatie
van 4,7 GBytes en een hoge dichtheid. De dubbellaags disc is voorzien
van twee zulke lagen waardoor langere weergave mogelijk is, met een
maximum capaciteit van 8,5 GBytes. De zogenaamde 'hybride' disc is
voorzien van zowel een laag met hoge dichtheid als een standaard
CD-laag. De laag met hoge dichtheid maakt luxe weergave met
SA-CD-kwaliteit mogelijk terwijl de CD-laag met normale dichtheid zorgt
voor de nodige compatibiliteit met alle 700 miljoen CD-spelers die er
sinds 1982 zijn gemaakt voor de huiskamer of voor de auto, of draagbare
CD-spelers. Hierdoor zijn SA-CD-spelers volledig compatibel met
bestaande CD-spelers. Door middel van een techniek die 'Pit Signal
Processing' heet is men in staat om een soort van watermerk op de SA-CD
schijfjes aan te brengen dat niet kan worden gekopieerd.
Sony Dynamic Digital Sound. Een tegenhanger van Dolby Digital en
DTS. SDDS kan maximaal 7.1 kanalen bevatten van hoge kwaliteit. Sony
lijkt niet van plan
SDDS vrij te geven voor gebruik in de thuismarkt. De SDDS techniek is de
basis van ATRAC dat gebruikt wordt voor de MiniDisc, ook van Sony.
Superbit
is het nieuwe "toverwoord" van Columbia om aan te geven dat we onze
favoriete films weer opnieuw moeten kopen. Maar wat is Superbit, en is
het de moeite waard? Bij de MPEG-2 compressie op de DVD worden er keuzes
gemaakt tussen wat WEL te laten zien, en WAT weg te laten. Om een film
van 2 uur op een DVD te krijgen zullen er dus keuzes moeten worden
gemaakt. MPEG-2 is een lossy compressievorm, dit betekend dat er dingen
weggelaten worden uit het oorspronkelijke bestand. Als dit verkeerd
wordt gedaan dat kunnen we dit zien aan de bekende artifacts zoals bv
MPEG blocking. Maar ook als het zeer goed wordt gedaan zullen er
bepaalde dingen simpelweg verloren gaan, vooral kleine details in de
achtergronden zullen als eerste verdwijnen, en de achtergrond een wat
softe look geven. De belangrijkste maatstaf is natuurlijk de gebruikte
MPEG-2 encoder en niet minder belangrijk de bitrate van de DVD, hoe
hoger deze bitrate (bij gebruik van dezelfde encoder) des te beter de
detailiring. Bij superbit DVD's is geprobeerd hier wat aan te doen door
de films op een zeer hoge bitrate op de DVD te zetten. Tevens krijg je
als gebruiker nog een DTS track als bonus erbij. Voor extra's is geen
ruimte meer op de DVD. Verder wordt er bij Superbit (als het om een
goede release gaat) iets meer aandacht aan de transfer besteed, dat zich
vertaald in betere kleuren, en overall meer scherpte.
Omdat
de complete capaciteit van de disk gebruikt wordt voor de best mogelijke
kwaliteit van beeld en geluid, is er geen ruimte voor bonussen en
extra’s op de Superbit uitgaven. DVD enthousiastelingen staan daardoor
in dubio. Ze moeten kiezen tussen de standaard kwaliteit met extra
features (maar zonder DTS geluid) of de Superbit DVD. Of ze geven het
dubbele uit en kopen beide versies. Nu is er een betere oplossing.
Columbia TriStar heeft geluisterd naar de wensen van de DVD
enthousiastelingen en verzamelaars en heeft besloten om met een nieuwe Superbit Deluxe DVD
series, als een 2DVD set uit te komen. Superbit fans kunnen nu genieten
van hun hoge kwaliteit DVD’s en van de extra’s! Zoals je misschien al
wel gedacht hebt, zal de eerste DVD de film bevatten volgens de bekende
Superbit standaard. De tweede DVD zal de bonussen bevatten die voorheen
ook op de standaard of op de Special Edition DVD’s stonden. Over het
algemeen zul je niet hoeven te verwachten dat er nieuwe extra’s op
zullen staan. Als de standaard of Special Edition DVD een complete
lengte audio comentaar track had zal die niet terug komen op de Superbit
Deluxe. (Dit omdat deze track normalerwijs geëncodeerd zit in de film
als een geluid track optie.)
THX
is de afkorting voor
Tomlinson Holman eXperiment. De
geluidsman Holman is de ontwerper van een uniforme wijze van mixen van
meer-kanaalsgeluid voor bioscopen en theaters. Deze uniformering werd
doorgevoerd in het hanteren van standaardwaarden voor onder meer
akoestiek en frequentiebereik. Omdat films vaak in de huiskamer gekeken
worden, en men ook daar de meest optimale beleving wil hebben, heeft
men, om dezelfde kwaliteit te waarborgen, niet voldoende aan een
reguliere Dolby Surround installatie. Immers, de effecten klinken niet
zoals de filmmakers het bedoeld hebben. Daarom werd THX logischerwijs
ook geïntroduceerd voor thuis, Home THX. Een THX-versterker of receiver
heeft –los van diens verdere specificaties- een aantal extra circuits,
om het geluid op het bioscoopniveau te brengen: Cross-Over: Dit circuit
zorgt voor een beter dynamisch bereik van de lage tonen. Dit circuit
zorgt ervoor dat de frequenties van de links-voor, center en rechts-voor
speaker optimaal worden afgeknipt waardoor een deel van de frequentie
wordt doorgeleid naar de subwoofer(s). Re-qualization: In dit circuit
vindt de correctie plaats van mogelijk té heldere front kanalen. Geluid
van een soundtrack dat optimaal klinkt in een grote bioscoop of theater
is vaak te fel van klankkleur voor weergave in de huiskamer. Dit circuit
past de klankkleur aan aan de akoestiek van de huiskamer. Timbre
Matching: In dit circuit wordt de geluidsbeweging tussen voor en achter
gezuiverd. Het geluid van de surroundspeakers, die doorgaans naast of
achter de luisteraar geplaatst zijn, bereikt het menselijk oor van
achteren. Hierdoor ontstaat een verschil in beleving met de
frontspeakers. Als gevolg hiervan bevindt de luisteraar/kijker zich niet
volledig in de film maar bevindt hij zich tussen de voor en achter
kanalen. Timbre Matching compenseert dit gehoormatige verschil.
Decorrelation: Binnen dit circuit wordt ervoor zorggedragen dat het mono
surroundkanaal van Dolby Pro Logic niet als mono ervaren wordt. Zittend
in een bioscoop merkt men niet dat het surroundkanaal mono is. Dit komt
doordat er veel meer surroundspeakers aanwezig zijn en de ruimte veel
groter is, hetgeen ertoe leidt dat er een tijdsverschil ontstaat in het
horen van het monogeluid uit diverse speakers. Hierdoor lijkt het geluid
ruimtelijker. In een huiskamer wordt het surroundkanaal meestal slechts
door twee luidprekers weergegeven. In het gehoor zal de luisteraar dit
als mono ervaren. Daarnaast hoort men ook alleen het mono geluid uit de
box waar men het dichtst bijzit. Decorrelation creëert een verschil in
tijd en fase tussen de twee achterspeakers waardoor het monosignaal een
ruimtelijker effect geeft. THX-gecertificeerde luidsprekers wijken af
van conventionele luidsprekersystemen. Zij zijn –evenals de
THX-versterker/receiver- ontworpen volgens bepaalde normen en moeten
voldoen aan bepaalde standaardwaarden. In een THX speakersysteem zijn de
Linksvoor , Center en Rechtsvoor speaker identiek aan elkaar. Zij heten
daarom ook LCR. Verder verschillen zij van normale luidsprekers doordat
ze minder reflecties genereren naar boven en beneden. Een
THX-luidspreker straalt het geluid rechtstreeks af naar de luisteraar,
hetgeen verstaanbaarheid van met name dialogen verbetert. Daarnaast is
de uitstraling in de breedte juist wijder dan bij conventionele
luidsprekers zodat een breed publiek verzekerd is van een optimale
geluidskwaliteit. De achterspeaker in een THX-opstelling is een
zogenaamde dipool-speaker, hetgeen betekent dat het geluid niet recht
naar voren wordt doorgegeven, maar via de zijkanten. Via de muren
waaraan zij bevestigd zijn wordt dit geluid weerkaatst, waardoor het
geluidsbeeld veel ruimtelijker wordt THX-gecertificeerde subwoofers zijn
zodanig afgestemd dat zij optimaal het signaal dat door het
cross-over-circuit komt, kunnen weergeven. Hierdoor wordt een zuiverdere
basweergave bereikt en wordt bovendien een hogere geluidsdruk
gegenereerd.